Brandveilig materialiseren is taak architect

Brandveilig materialiseren is taak architect
(Gepubliceerd 20 januari 2017 ( laatst bijgewerkt 6 februari 2017 ) op www.brandveilig.com

Brandveilig ontwerpen
Brandveilig materialiseren betekent dat een gebouw zo ontworpen moet zijn dat het op de essentiële bouwkundige punten brandveilig is. Dat is een belangrijke taak van de architect bij het ontwerpen van gebouwen en verbouwingen. Hiervan uitgaande verdedig ik dan ook de volgende stelling: ‘Het is de taak van de architect om te zorgen dat zijn/haar ontwerp van een gebouw/verbouwing ten minste voldoet aan de regelgeving in bouwbesluit en vergunning. Daarbij zijn de essentiële bouwkundige controlepunten voor bouwkundige brandveiligheid een belangrijk hulpmiddel’.  Ik voer hier de volgende redenen voor aan:

Architect heeft de opleiding en ervaring en heeft direct dan wel indirect de opdracht van de gebouweigenaar;

Architect kent het bouwbesluit en weet dat het gebouw uiteindelijk op zijn minst moet voldoen aan de bouwbesluit-eisen en natuurlijk ook aan de eisen vanuit de vergunning mocht daar sprake van zijn;

Ontwerpkeuzes van de architect kunnen verstrekkende gevolgen hebben voor de mensen die het gebouw gedurende zijn levensduur in eigendom hebben en/of er gebruik van maken. De architect heeft een vertrouwenspositie ten opzicht van de opdrachtgever ook als het gaat om de brandveiligheid van het gebouw. Niet alles kan gecontroleerd worden door die opdrachtgever die veelal veel minder met bouwen bezig is.

1.  Opdracht, kennnis en ervaring
Door het geven van de opdracht aan een architect geeft de opdrachtgever impliciet aan dat hij een brandveilig gebouw gebouwd wil hebben. Bij oplevering is deze opdrachtgever meteen de eigenaar die verantwoordelijk is voor de veiligheid van de mensen in het pand. In de praktijk wordt vaak niet heel zwaar over gesproken maar dat neemt niet weg dat hier een cruciale verantwoordelijkheid, namelijk die van de brandveiligheid van de mensen in het pand bij de architect wordt neergelegd. De mogelijke vervolgschades die kunnen optreden gaan vaak veel verder dan het bedrag waarvoor de architect verantwoordelijk kan worden gesteld. Verder geldt dat je een gebouw nog zo veilig kunt ontwerpen maar of het uiteindelijk een veilige situatie is hangt naast de bouwkunde en installatie ook af van de organisatie. Om ook de organisatie te wijzen op hoe ze nu brandveilig om moeten gaan met dit specifieke gebouw daar zou de ontwerper best wel over kunnen informeren. Hier ligt wellicht nog een kans voor de architect om de eigenaar ook te wijzen op hoe deze het gebouw brandveilig kan gebruiken en laten gebruiken.

2. Kennis van minimum eisen uit bouwbesluit
Iedere burger wordt geacht de wet te kennen maar hoeveel opdrachtgevers kennen het bouwbesluit tot in detail? De ontwerper kent dat bouwbesluit natuurlijk wel. Die kennisvoorsprong brengt op zich al een verantwoordelijkheid met zich mee, de ontwerper moet borgen dat de minimum eisen van het Bouwbesluit worden gerealiseerd. Daarbij is het van belang dat het ontwerp ook duidelijk is. Zo is het van belang bij compartimentering duidelijk aan te geven aan welke eisen de constructie moet voldoen. Voor brandveiligheid zijn hiervoor Europese criteria ontwikkeld op basis waarvan brandtest resultaten van producten worden geclassificeerd. Zo is er een E dat een criterium is voor vlamdichtheid, EW voor stralingswarmte, R voor weerstand tegen bezwijken. Om duidelijk te zijn welke eis precies bedoelt wordt moet dat al uitgespecificeerd zijn op de tekening, zonder dit weet je niet waar je over spreekt. Toch komt het nog voor dat er niet volgens deze criteria uitgespecificeerd is. Om daadwerkelijk ook bij inkoop en bouw van het gebouw daadwerkelijk en verifieerbaar aan de eisen te voldoen is het van belang dat deze duidelijk uitgespecificeerd staan. Een uitgebreidere toelichting staat in de essentiële bouwkundige controlepunten die u via bbn.nu kunt downloaden.

3. Ontwerpkeuzes kunnen verstrekkende gevolgen hebben voor bouwkundige brandveiligheid
Bij het ontwerp worden veel keuzes gemaakt over bijvoorbeeld waar precies de brandwand komt, waar vluchtroutes komen et cetera. In het ontwerpstadium kan daar nog makkelijk mee geschoven worden en zaken wellicht op een veel handiger manier brandveiliger gemaakt kunnen worden. Zo zag ik laatst een brandwand die net voor een catering gedeelte van het gebouw geplaatst was. Daardoor moesten de brandloopdeuren steeds open en dicht wat in het gebruik onhandig bleek uit te pakken. Wat gebeurt er? De gebruikers zetten kegjes onder de brandwerende deur. De gebouwbeheerder moest hiertegen natuurlijk optreden omdat door keggen onder de brandwerende deur de brandwerende functie ervan teniet zou doen. Hoe anders zou deze situatie zijn geweest als de brandwand op een andere plaats getekend zou zijn als dus van te voren al meer nagedacht was over hoe het gebruik van het gebouw invloed heeft op de brandveiligheid. De keuzes die de architect hierin maakt hebben grote gevolgen die soms wel de hele levensduur van het gebouw de brandveiligheid van de gebruikers kunnen beïnvloeden.

Een tegenwerping zou kunnen zijn dat het voorkomt dat een architect zich niet verantwoordelijk voelt voor de bouwkundige brandveiligheid van zijn ontwerp. Een opvatting die in dit kader nog wel eens gehoord wordt is ‘brandveiligheid beperkt mijn ontwerpvrijheid’ of in het bestek teksten als ‘onderhandel de brandveiligheidseis maar uit met de brandweer’. De ontwerper van een gebouw kan de verantwoordelijkheid voor het voldoen aan de minimum eisen van het Bouwbesluit niet op deze wijze uitsluiten. Gelukkig wordt door het overgrote deel van de architecten de verantwoordelijkheid voor brandveilige materialisatie wel ervaren. Daarmee dragen zij ook bij aan brandveiliger gebouwen.

Kortom, het is dus mijns inziens de taak van de architect om te zorgen dat zijn/haar ontwerp van een gebouw/verbouwing ten minste aan de essentiële bouwkundige controlepunten voor bouwkundige brandveiligheid voldoet. Want:

1. Architect heeft de opleiding ervaring;

2. Architect heeft de kennis van het bouwbesluit weet hoe dit te verwerken op tekening;

3. Architect realiseert zich de vérstrekkendheid voor de brandveiligheid van zijn/haar ontwerpbeslissingen.

Brandveilig materialiseren is dus een belangrijke taak van de architect en heeft tientallen soms wel honderden jaren impact op de brandveiligheid van gebouwen. Daarmee hebben architecten hier naast de directe verantwoordelijkheid naar hun opdrachtgever ook een maatschappelijk verantwoordelijkheid naar de maatschappij. De essentiële bouwkundige controlepunten kunnen de architect helpen om deze belangrijke taak zorgvuldig uit te voeren.

Via bbn.nu is de uitgave Essentiële Bouwkundige Controlepunten gratis te downloaden. Brandweer Nederland, Vereniging Bouw & Woningtoezicht Nederland BBN Brandveilig Bouwen Nederland dragen samen jaarlijks zorg voor een nieuwe geactualiseerde editie.

Door Leo Oosterveen, directeur Brandveilig Bouwen Nederland

 

Terug naar overzicht
Essentiele controlepunten

Nieuwe Editie!

Controleer zelf de brandveiligheid aan de hand van onze uitgebreide checklist

Downloaden
Training essentiele bouwkundige controlepunten

Op uw vakgebied van brandwerende doorvoeringen weet u alles, maar hoe dat dan werkt met brandwerend glas en brandwerende deuren? Geen idee! Ken u dat?

Training bekijken